De Oude Heirweg (links) met de toegang van de Tuimelarestraat (rechts). Foto: Google Street View.

De Oude Heirweg, die wellicht al bestond in de Romeinse Tijd, is de onbetwiste ouderdomsdeken van het wegennet op de Tuimelare. Drie zijwegen ervan kunnen ook een vrij respectabele leeftijd voorleggen: de Knaagreepstraat, de Ten Bunderenstraat (de vroegere Molenweg) en de Tuimelarestraat. Van deze drie is de Tuimelarestraat veruit de langste, want ze meet over haar hele lengte zo'n 2,5 kilometer.

De Tuimelarestraat op de Ferrariskaart van 1777 (Bron: Geopunt Vlaanderen).

De Tuimelarestraat op de topografische kaart van Philippe Vandermaelen 1846-1854 (Bron: Geopunt Vlaanderen).

De Tuimelarestraat op de kadasterkaart van Moorslede. Ph. Popp, 1851 (Bron: Geopunt Vlaanderen).

Vanaf de 18de eeuw is het tracé van de Tuimelarestraat te zien op alle gedetailleerde kaarten van Vlaanderen: de kaart van de Oostenrijkse Nederlanden van Joseph de Ferraris (1777), de Atlas der Buurtwegen (1842), de Topografische Kaart van België, van Philippe Vandermaelen 1846-1854) en de kadasterkaart van de gemeente Moorslede van Philippe Popp (1851).

Bij de naam van de Tuimelarestraat moeten we ons geen vragen stellen. Die is gewoon afgeleid van de naam van de wijk De Tuimelare, vernoemd naar de herberg "den Tuymelaere", die zeker al vanaf 1601 naast de Oude Heirweg stond. In het "Woordenboek der Toponymie van West-Vlaanderen..." (blz. 1072-1073) van Karel de Flou dook de naam "de Tuymelaer straet" in Moorslede voor het eerst op in 1846. Defloo trof diezelfde straatnaam ook aan in andere gemeenten zoals de Haan, Zele en Halle-Zoersel.

Situering van de Tuimelaerestraat

De Tuimelarestraat tussen de Oude Heirweg rechts en het industrieterrein links (Bron: Google Satellite View).

De Tuimelarestraat loopt in het zuiden van de Tuimelarewijk, vanaf de Oude Heirweg (in het oosten), in een vrij rechte horizontale lijn en min of meer parallel met de Breulstraat (de verbindingsweg tussen Moorslede en Ledegem). Haar totale lengte bedraagt 2,35 kilometers.

De monding van de aftakking van de Tuimelarestraat (links) naar de Breulstraat (rechts). Bron: Google Street View.

De monding helemaal aan het uiteinde van Tuimelarestraat (Bron: Google Street View).

Na 1,78 km, komend van het oosten, is er aan de hoek met de hoeve Vanneste, een kleine zijweg van de straat die afbuigt naar de Breulstraat. De Tuimelarestraat loopt nog een halve kilometer verder, doorheen het gemeentelijk industriepark, om in het westen uit te monden in de Breulstraat, vlakbij Moorslede-centrum. Er is een opvallend contrast tussen enerzijds het vrij goed bewaard gebleven rurale landschap aan de oostelijke kant van de Tuimelarestraat, en anderzijds het industrieel ogende bedrijventerrein met gemeentelijk recyclagepark aan het westelijke uiteinde ervan.

Onderdeel van de Tuimelarehoek

De Tuimelarestraat op de Atlas der Buurtwegen van 1842 (Bron: Geopunt Vlaanderen).

De Tuimelarestraat maakt van oudsher deel uit van de wijk de Tuimelarewijk. Maar de begrenzing ervan evolueerde in de loop der tijden. Tijdens de Franse bezetting, op het einde van de 18de eeuw, werd Moorslede opgedeeld in Secties. Een daarvan was de "Tuimelaer Sectie" (XI), die administratief besloten lag tussen de Oude Heirweg, de Monseigneur Catrystraat, een deel van de Gentsestraat en ... de Tuimelarestraat, over de hele lengte ervan.

Na de Belgische onafhankelijkheid werd, in 1841, een Atlas der Buurtwegen samengesteld, die - per gemeente - een inventaris maakte van de toenmalige wegen, buurtwegen en kerkwegels. Elke weg kreeg een eigen nummer. De Tuimelarestraat was "Chemin n° 38" (Weg nr 38) en die liep vanaf de Oude Heirweg tot aan de hoeve Vanneste. Deze boerderij zélf behoorde niet tot de Tuimelarehoek, het stuk grond aan de overkant dan weer wél! Het straatje langs de hoeve vormde de grens van de Tuimelarehoek. De hoek en 2 stukken land aan de rechterkant van het zijstraatje, dus langs de Breulstraat richting Ledegem, hoorden ook bij de Tuimelare.

De (stukken van) straten, die heden ten dage de Tuimelarehoek vormen, zijn geel gekleurd op de kaart. De
wandelpaden zijn getoond met stippellijn.

Vandaag de dag omvat de aloude Tuimelarehoek het deel van de Tuimelarestraat tussen de Oude Heirweg en de hoeve Vandeputte, Tuimelarestraat 11, zoals aangegeven op bovenstaande kaart.

De kapel Onze-Lieve-Vrouw-ter Hulpe

Onze-Lieve-Vrouw-ter-Hulpe, de oudste veldkapel van Moorslede, dagtekenend van ca. 1700 (© Google Streetview).

Aan de overkant van de huisnummers 17 en 19 in de Tuimelarestraat staat de oudste veldkapel van Moorslede, toegewijd aan "Onze-Lieve-Vrouw-ter-Hulpe", die prijkt op de lijst van het Bouwkundig Erfgoed Vlaanderen. Ze gaat terug tot rond het jaar 1700 en is afgebeeld op de Ferrariskaart van 1777. In 2014 kreeg de verwaarloosde kapel een opfrisbeurt door Frans D’Halluin, een van de 2 boeren aan de overkant, die het bedehuisje ook verder onderhield. Hij plaatste boven de ingangsdeur een bordje met de handgeschreven tekst: "Onze-Lieve-Vrouw-ter-Hulpe. Bid voor ons. 1700."

Het koortskapelletje

.
De lindeboom (in 2020 geveld door een storm) waaronder het koortskapelletje stond
(Foto: Linda Malfait).

Volgens de Moorsleedse geschiedkundige Médard-J. Vanden Weghe werd in de 18de eeuw een zogeheten "koortskapelletje" (in de volkstaal "kurskapelleke") gebouwd bij de erftoegang van de hoger vermelde hoeve Vanneste, Tuimelarestraat 26. Vanuit de wijde omgeving kwamen mensen er bidden om genezing of bescherming van kersverse moeders tegen zogeheten kraamvrouwenkoorts. Deze hoge koorts ontstond door een bacteriële infectie in de baarmoeder van vrouwen die net bevallen waren. De ontsteking verspreidde zich al snel in het bloed, in de organen en over het hele lichaam. In de tijd dat er nog geen antibiotica bestonden en de regels inzake hygiëne véél minder streng waren dan nu kwam die koorts vaak voor en kostte veel mensenlevens. Tijdens WO I (1914-1918) werd het kapelletje, samen met de hoeve, verwoest. Na de oorlog, werd een nieuw kapelletje opgetrokken, dat later werd gesloopt omdat het een belemmering vormde voor landbouwtransporten. De lindeboom die met zijn majestueuze kroon uittorende boven het kapelletje werd in 2020 geveld tijdens een felle storm!

Boerderijen

Luchtfoto van de hoeve in de Tuimelarestraat 26 (foto: Zimmo.be).

In de Tuimelarestraat staan een zevental boerderijen. De blikvanger is ongetwijfeld de hoeve Vanneste (Tuimelarestraat 26). Zoals eerder vermeld werd de boerderij tijdens de Eerste Wereldoorlog grotendeels in puin geschoten. Na de oorlog, in 1921, werd ze gerestaureerd, naar een ontwerp van de bekende architect Ernest Apers, in opdacht van de Dienst der Verwoeste Gewesten van West-Vlaanderen. De hoeve is een mooi voorbeeld van de typische streekeigen hoevebouw in gele baksteen uit de periode van wederopbouw vlak na WO I. Ze pronkt nu op de lijst van boerderijen met vastgesteld bouwkundige erfgoedwaarde van het Onroerend Erfgoed Vlaanderen (OEV).

Tabaksast op de hoeve Vynckier, Tuimelarestraat 40 (Bron: Google StreetView).

De hoeve Vanneste had sinds het interbellum een tabaksast, die werd gebruikt tot in 1964. De hoeve Vynckier, Tuimelarestraat 40, en de hoeve Vandeputte, Tuimelarestraat 11, bezaten vanaf het eind van de jaren 1930 eveneens een tabaksast, die in gebruik waren tot omstreeks 1960. Bij de hoeve Dejonghe, Tuimelarestraat 13, stond er links van de oprit een tabaksast, die operationeel was tussen 1942 en 2010. Diezelfde hoeve Dejonghe bezat al vóór WO I ook een cichorei-ast, die sinds 1958 niet meer in gebruik is.

Verdwenen Duitse bunkers uit WO I

Bunker - Tuimelarestraat 11 (blauwe stip); bunker - Tuimelarestraat 26 (rode stip).

Niet ver van de hoeve Vanneste, Tuimelarestraat 26, bouwden de Duitsers tijdens de Eerste Wereldoorlog een bunker. Die werd opgetrokken op de hoek van het Tuimelarestraatje en de Breulstraat. Maar het is niet duidelijk of die stond op de hoek richting St.-Pieter, of op de hoek richting Moorslede-centrum. Bij de hoeve Vandeputte, Tuimelarestraat 11 bevond zich ook een Duitse bunker. Maar ook hierover ontbreken nadere gegevens.

De herberg Het Nachtlichtje

Funderingen van de verdwenen herberg "Het Nachtlichtje", blootgelegd tijdens een archeologisch
bodemonderzoek in 2011 (© Antea Group, 2011).

Tijdens een archeologisch proefsleuvenonderzoek in 2011 werden in de (knik van de) Tuimelarestraat de bakstenen fundamenten opgegraven van een herberg "Het Nachtlichtje". Het café was zeer oud want het werd reeds aangeduid op de Ferraris-kaart (1777) en in de Atlas der Buurtwegen (1846). Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) namen Duitse soldaten er hun intrek. Tijdens de opmars van de geallieerden in het najaar van 1918 werd "Het Nachtlichtje" in puin geschoten en na de oorlog nooit meer heropgebouwd. De restanten ervan bleven bovengronds nog gedurende enkele jaren zichtbaar, alvorens helemaal onder de akker te verdwijnen.

Vliegtuigcrash

De Duitse Heinkel He 111P bommenwerper die op 27 mei 1940 neerkwam nabij de Tuimelarestraat.
(Ingekleurde foto: © Dirk Decuypere)

Ongeveer op de plaats waar ooit de vermelde herberg "Het Nachtlichtje" stond sloeg het oorlogsgeweld opnieuw toe bij het begin van de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Tijdens de Duitse invasie van ons land in 1940 werd een Heinkel He 111P bommenwerper van de Duitse Luftwaffe, neergehaald door luchtafweergeschut en/of door een Brits jachtvliegtuig. Het toestel, dat terugkeerde van een bombardement op de haveninstallaties van Nieuwpoort en Zeebrugge, kwam terecht op een veld nabij de hoeve Vanneste, Tuimelarestraat 26. Een of meer bemanningsleden raakten gewond. Heel wat nieuwsgierige omwonenden kwamen een kijkje nemen op de plek van het gecrashte Duitse gevechtsvliegtuig, dat na enige tijd door de Duitsers werd weggehaald.

De Tuimelarestraat op het stratenplan van Moorslede uit 2019 (© Gemeentebestuur Moorslede).